top of page

Tích Truyện Kinh Pháp Cú 102,103 - TỲ KHƯU NI TÓC QUĂN

Đã cập nhật: 13 thg 7




102. “Yo ca gāthāsataṃ bhāse, Anatthapadasañhitā(1) ; Ekaṃ dhammapadaṃ seyyo, Yaṃ sutvā upasammati”.

​"Dầu nói trăm câu kệ

Nhưng không gì lợi ích,

Tốt hơn một câu pháp,

Nghe xong, được tịnh lạc."

103. “Yo sahassaṃ sahassena, Saṅgāme manuse jine; Ekañca jeyyamattānaṃ, Sa ve saṅgāmajuttamo”.

​"Dầu tại bãi chiến trường

Thắng ngàn ngàn quân địch,

Tự thắng mình tốt hơn,

Thật chiến thắng tối thượng."

(1 Anatthapadasaṃhitā (theo bản Pāḷi của CSCD/Dhammagiri. India)).


Kệ Pháp Cú nầy, Đức Bổn Sư đã thuyết, khi Ngài ngự tại Jetavana Vihāra (Kỳ Viên Tự), đề cập đến Sư Cô Tóc Quăn (Kuṇḍalakesī).


Tương truyền: Trong thành Rājagaha (Vương Xá) có một nàng tiểu thư con nhà

Bá hộ, tuổi vừa hai tám, nhan sắc tuyệt đẹp, khi con gái đến tuổi dậy thì, tình xuân lai

láng chớm mộng, thường có ý kiếm chồng. Ông bà Bá hộ cắt một cô tỳ nữ theo giữ

gìn, vừa hầu hạ phục vụ tiểu thư và cho hai chủ tớ ở trong một căn phòng sang trọng

trên tầng chót của tòa lâu đài bảy tầng.


Khi ấy có một chàng thanh niên con nhà tử tế (Kulaputta) lại hành nghề trộm

cướp, bị dân chúng bắt trói thúc ké hai tay sau lưng, dẫn đến pháp trường hành quyết.

Đến mỗi ngã tư đường, cậu ta bị dân chúng dùng roi đánh đập.


Tiểu thư nghe tiếng ồn ào của dân chúng tự hỏi: “Cái gì vậy?”. Đứng trên lầu

nhìn xuống thấy chàng trai, tiểu thư phát tâm ái luyến, bỏ cả cơm nước nằm liệt

giường.

Bà Bá hộ hỏi tiểu thư: “Con ơi! Con đau làm sao vậy?”.


- Nếu con được lấy chồng là chàng thanh niên bị buộc tội trộm cướp và bị dẫn đi

đó, thì con sẽ còn sống. Bằng không chắc mạng căn của con sẽ tuyệt, con sẽ chết tại

đây cho mẹ coi.

- Con chớ làm như thế. Con muốn có chồng thì để cha mẹ định đôi gả lứa, kiếm

nơi môn đăng hộ đối với nhà ta mà kết sui gia. Con sẽ lấy được người khác làm

chồng.

- Con không ưng chồng nào khác cả. Nếu không được chàng trai nầy thì nhất

định con sẽ chết.


Thuyết phục con gái mình không được, bà Bá hộ báo tin cho chồng biết, ông

cũng khuyên nàng không được. Cuối cùng, ông tự nghĩ: “Phải làm gì mới được đây?”.



Ông sai người nhà cầm ngàn đồng vàng, ra đón đường người lính giải tội, để hối

lộ và xin phóng thích tội nhân. Người lính chấp nhận, nhận tiền rồi thả chánh phạm ra

và giết chết một tội nhân khác để thế mạng, rồi gởi sớ tâu với Đức vua là tên cướp đã

bị hành quyết rồi.

Ông Bá hộ lãnh tên cướp về giao cho tiểu thư.


Muốn làm đẹp lòng chồng, tiểu thư tự mình trang điểm với tất cả nữ trang và lo

việc cơm nước cho chồng hết sức chu đáo.

Nhưng qua mấy ngày sau, tên cướp khởi manh tâm: “Phải giết con này ở đâu để

lấy những nữ trang này đem bán ở quán rượu rồi ăn nhậu cho thỏa thích”. Anh ta lập

mưu, từ chối cơm, cháo, nằm liệt giường. Tiểu thư ân cần hỏi chồng: “Anh bị bệnh gì

chăng?”.


- Không có bệnh chi cả em à!

- Hay là anh buồn giận cha mẹ em?

- Anh cũng không có buồn giận, em à!

- Nếu vậy anh có tâm sự gì thế?

- Em ơi, trong khi bị bắt dẫn đi, anh có van vái chư thiên ngự nơi vực thẳm, chỗ

tử hình (Corappapāte) nên mới được toàn mạng sống. Vả lại, anh được lấy em làm vợ

đây, cũng nhờ oai lực của chư thiên. Cho nên anh suy nghĩ: “Phải làm sao trả lễ cúng

tế chư thiên đó em à!”.


- Anh ơi! Anh đừng quá lo âu. Để rồi chúng ta sẽ cúng tế trả lễ chư thiên. Anh

cho em biết mình cần những thứ gì?

- Cơm sữa nấu với mật ong và ít nước, cùng với ngũ cốc và hương hoa, có vậy

thôi.

- Lành thay! Anh ơi, để em lo sắm sửa đủ lễ vật rồi chúng mình sẽ cùng đi cúng

tế.

- Vậy thì, em ơi, em hãy bảo thân quyến lui về hết đi. Còn em hãy mặt y phục và

đeo những món trang sức quý giá, rồi cười giỡn và chúng mình sẽ lên đường.

Tiểu thư làm y theo lời chồng bảo.


Khi tới chân núi, tên cướp bảo tiểu thư:

- Em ơi! Từ đây trở đi chúng mình chỉ nên đi hai người thôi. Còn những người

khác em hãy cho họ ngồi xe trở về, một mình em tự đội lấy mâm lễ vật.

Tiểu thư làm theo lời chồng dặn, đội mâm lễ vật trèo lên núi, chỗ xử tử bọn cướp

(Corappapāta). Núi nầy có hai mặt: một mặt có lối đi, người ta theo đó mà lên núi, còn

một mặt đứt chân (Chinnatalaṃ), người ta đứng trên chót núi xô kẻ cướp bị tử hình

xuống mặt đó, rơi tới đất là tan xương nát thịt, cho nên nó có tên gọi là vực thẳm xử

tử bọn cướp.


Tiểu thư lên đến chót núi rồi, đứng lại bảo chồng:

- Anh hãy cúng tế lễ vật đi!



Tên cướp làm thinh, tiểu thư lại hỏi: “Sao anh lại làm thinh vậy?”.

Nghe giục, tên cướp đáp: “Ta cóc cần cúng tế, ta chỉ nói gạt dụ nàng đến đây mà

thôi”.


- Để làm chi thế anh?

- Để giết nàng cướp đoạt trang sức của nàng mà tẩu thoát.

Bấy giờ tiểu thư, bị hăm dọa sợ chết, năn nỉ tên cướp:

- Anh ơi! Cả thân em và những đồ trang sức nầy đều thuộc quyền sở hữu của

anh, sao anh lại nói như thế?


Mặc dù tiểu thư nhiều lượt van xin tên cướp: “Anh đừng làm vậy”. Hắn ta cũng

nằng nặc quyết một: “Ta phải giết nàng”.

Tiểu thư lại đề nghị: “Thôi anh à, anh khỏi cần giết em làm chi, anh hãy lấy

những nữ trang nầy và dung tha mạng sống cho em. Từ giờ trở đi, anh hãy xem như

em đã chết rồi. Em nguyện làm nô lệ cho anh”. Nói rồi tiểu thư ngâm kệ rằng:


“Ime suvaṇṇakeyūrā,

Sabbe veḷuriyā mayā

Sabbañca gaṇha bhaddante,

Mamaṃ dāsiñca sāvayāti”.


“Những xuyến vàng nầy, tất cả đều cẩn bằng ngọc bích, anh hãy lấy hết đi. Anh

ơi, anh hãy gọi em là nữ nô lệ của anh”.


Nghe vậy tên cướp nói: “Nếu để nàng sống, nàng ta sẽ đi thông tin với cha mẹ

nàng, ta phải giết nàng mới được. Nàng đừng khóc than cho lắm vô ích”. Nói rồi, hắn

ngâm kệ ngôn:


“Mā bāḷhaṃ paridevesi,

Khippaṃ bhaṇḍakaṃ bandhāhi;

Na tuyhaṃ jītvitaṃ atthi,

Sabbaṃ gaṇhāmi bhaṇḍakanti”.


“Nàng đừng khóc than chi nhiều, hãy mau mau bó buộc các đồ tư trang. Tuổi

thọ của nàng đã hết, ta sẽ lấy tất cả tư trang của nàng”.


Tiểu thư tự nghĩ: “Than ôi, nghiệp của anh nầy quá nặng. Lẽ thường bậc trí tuệ

không muốn dùng vật thực chưa được nấu chín. Ta phải dục hoãn cầu mưu, suy tư cho

ra phương kế đối phó với anh ta mới được”.


Thế rồi, tiểu thư nói với tên cướp:

- Anh ơi! Khi anh bị bắt vì tội trộm cướp và bị giải đi, em bày biểu cha mẹ xuất

ra ngàn đồng vàng để lo cho anh được thả ra và dắt anh về nhà tạo lập gia thất cho

anh. Từ đó về sau, em là người nội trợ của anh. Hôm nay anh hãy niệm tình cho em

được phép nhìn rõ mặt anh một lần cuối cùng và bái biệt anh.


Tên cướp đồng ý: “Lành thay, em hãy nhìn kỹ và đảnh lễ đi”. Nói rồi, hắn đứng

ngay bên bờ vực thẳm trên chóp núi. Tiểu thư nhiễu quanh người chồng bất nghĩa ba

vòng, đến vòng thứ tư, nàng quỳ xuống đảnh lễ và nói:



- Anh ơi, đây là lần cuối cùng anh còn thấy em. Bây giờ em không còn dịp gặp

anh cũng như anh không còn dịp gặp em nữa.

Sau khi giả vờ ôm chồng hôn từ phía trước mặt rồi tới sau lưng. Tiểu thư đứng

tại mép núi phía sau tên cướp, một tay nắm mình, một tay nắm dây lưng hắn ta, kéo

ngược hắn ngã nhào xuống vực thẳm. Xác của hắn bị va vào sườn núi, nát ra manh

mún mới tới đất.

Vị chư thiên trấn trên đỉnh núi, chỗ xử tử bọn cướp, thấy rõ hành động của cặp

vợ chồng này, bèn ngâm kệ ngôn tán dương phụ nữ ấy rằng:


“Na so sabbesu ṭhānesu,

Puriso hoti paṇḍito;

Itthīpi paṇḍitā hoti,

Tattha tattha vicakhaṇāti”.


“Không phải đàn ông luôn luôn là bậc hiền trí ở khắp mọi nơi, phụ nữ đôi khi ở

đây đó cũng tỏ ra là bậc hiền trí nữa”.


Sau khi xô tên cướp rơi xuống vực thẳm rồi, tiểu thư tự nghĩ: “Nếu ta về nhà,

cha mẹ ta sẽ hỏi: “Còn chồng con đâu?”. Nếu ta trả lời: “Con đã giết anh ấy chết rồi!”

ắt cha mẹ ta sẽ mắng xối xả vào mặt ta: “Đồ cứng đầu, đã cho ngàn đồng vàng rước

chồng về cho mi, bây giờ mi lại giết hắn đi à?”. Dầu cho ta có nói thật: “Anh ấy muốn

giết con để cướp lấy nữ trang”, chắc cha mẹ ta cũng không tin lời ta. Thôi, ta đành

vĩnh biệt quê nhà”.


Tiểu thư vứt bỏ hết nữ trang có mặt tại đó, rồi đi lang thang vào rừng, lần hồi

đến chỗ trú ẩn của nhóm du sĩ Ta bà (Paribbajakānaṃ). Nàng đảnh lễ các vị nầy, xin

cho nàng xuất gia nhập đạo của họ. Họ cho nàng xuất gia, sau đó nàng hỏi: “Bạch các

Ngài, người xuất gia trong đạo của Ngài có pháp nào cao thượng nhất?”.


- Nầy hiền hữu! Người xuất gia trong nhóm chúng tôi cần tu hai pháp nầy là tối

thượng nhất: Một là đề mục Biến xứ (Kasiṇa) cốt để nhập Định, hai là phải học Thiên

ngôn luận (Vādasahassa) cho thật nằm lòng.

- Chắc con không có khả năng tham Thiền nhập Định, vậy con xin học Thiên

ngôn luận, bạch các Ngài!


Các tu sĩ Ta bà liền bắt đầu dạy cho cô tu nữ mới học Thiên ngôn luận, cho đến

khi nàng đã thuần thục rồi, họ bảo nàng:

- Bây giờ con đã học được nghề hay rồi, con hãy đi chu du khắp cõi Diêm Phù

Đề để tìm người có khả năng tranh luận biện thuyết với mình.

Sư phụ cô trao cho cô một cành cây Diêm Phù (Jambū: Anh Đào) rồi giục cô ra

đi.

- Hãy đi, hỡi đệ tử! Nếu con gặp người cư sĩ nào có thể tranh luận với con thì

hãy theo hầu hạ người ấy, còn nếu con gặp được bậc xuất gia có khả năng biện thuyết

thì con hãy xuất gia với người ấy.


Cô nữ du sĩ từ đây có danh hiệu là nữ du sĩ Diêm Phù (Jambūparibbajikā). Sau

khi rời khỏi chỗ ẩn tu, cô đi khắp nơi để tìm cho gặp tay đối thủ biện thuyết. Nhưng

không có ai đủ tài tranh biện cùng nàng. Thế rồi, chỉ cần nghe nói: “Nữ du sĩ Anh Đào

đến kìa!”, mọi người đều bỏ chạy lánh mặt cả.

 


Nữ du sĩ đi khất thực ở thôn quê lần đến thị thành, mỗi khi vào đến cửa cổng ở

đầu làng thì cô vun lên một đống cát cắm cành Anh Đào xuống đó, xong tuyên bố:

“Người nào đủ sức tranh luận cùng ta thì hãy chà đạp cành Anh Đào nầy!”. Rồi cô

mới đi vào làng.


Chỗ ở của nữ du sĩ ấy không có một người nào có đủ tài lực để bén mảng đến

gần cả. Khi rời chỗ đó đi nơi khác, cô ta cũng làm như vậy, cành Anh Đào cũ có héo

thì cô thay cành khác tươi hơn. Đến thành Sāvatthī (Xá Vệ), nàng cũng cắm cành Anh

Đào tại cổng thành và tuyên bố như trước, rồi vào thành khất thực.


Lúc bấy giờ, Trưởng lão Sāriputta (Xá Lợi Phất) đi trì bình khất thực, độ xong

bữa rồi trở ra ngoài thành, thấy lũ trẻ đứng vây quanh cành Anh Đào. Trưởng lão hỏi:

“Cái chi thế?”.

Lũ trẻ tường thuật rành tự sự cho Trưởng lão biết. Trưởng lão bảo chúng:

- Vậy thì, các em hãy chà đạp cành Anh Đào nầy đi.

- Chúng con không dám, bạch Ngài.

- Các em cứ chà đạp đi! Để ta đối đáp với cô ấy!

Nghe Trưởng lão khuyến khích, lũ trẻ hăng hái chà đạp cành Anh Đào, vừa la

hét vừa làm cho cát bụi tung lên.


Nữ du sĩ trở về trách mắng lũ trẻ và hỏi chúng rằng:

- Ta với các em không có vấn đề gì để tranh luận. Tại sao các em chà đạp cành

Anh Đào của ta?


Lũ trẻ đáp:

- Trưởng lão bảo chúng tôi chà đạp!

- Bạch Trưởng lão! Ngài đã bảo lũ trẻ chà đạp cành Anh Đào của tôi phải chăng?

- Phải đó, này nữ du sĩ!

- Nếu vậy, Ngài hãy tranh luận với tôi.

- Lành thay, ta sẽ tranh luận.


Nữ du sĩ nới rộng áo ở thắt lưng, đến gần Trưởng lão để cật vấn Ngài. Khắp cả

kinh thành đều xôn xao vì cái tin hai bậc Đại trí sắp so tài biện bác với nhau. Dân

chúng rủ nhau lũ lượt đến đảnh lễ Trưởng lão rồi ngồi nép qua một bên. Nữ du sĩ mở

đầu cuộc tranh luận.


- Bạch Ngài, tôi mạn phép được hỏi Ngài một câu.

- Này nữ du sĩ, hãy hỏi đi.

Nữ du sĩ mang “Thiên ngôn luận” của mình ra hỏi, hỏi câu nào cũng đều được

Trưởng lão giảng giải rành mạch. Sau cùng, Trưởng lão hỏi lại một câu:

- Ngoài những câu hỏi vừa rồi nàng còn câu hỏi nào nữa chăng?



- Bạch Ngài, chỉ có bấy nhiêu thôi ạ!

- Nãy giờ nàng hỏi ta rất nhiều, ta cũng có một câu muốn hỏi, nàng có hứng giải

đáp chăng?

- Bạch Ngài, xin Ngài cứ hỏi, nếu tôi biết thì tôi sẽ giải đáp.


Trưởng lão liền đưa ra một câu hỏi về Danh Pháp, nữ du sĩ không biết lối nào mà

giải đáp, phải hỏi lại Trưởng lão rằng:

- Bạch Ngài, câu Ngài hỏi có tên là gì?

- Là Phật Chú (Buddhamanto).

- Bạch Ngài, xin Ngài cho tôi câu Phật Chú đó được chăng?

- Chừng nào nàng cùng một đạo với ta, thì ta sẽ cho nàng.

- Nếu vậy, xin Ngài cho tôi xuất gia đi.


Trưởng lão chỉ dẫn cho nữ du sĩ đến Ni viện và giới thiệu cho cô được xuất gia.

Sau khi thọ Cụ túc giới, cô được mệnh danh là Tỳ khưu Ni Tóc Quăn và mấy hôm sau

đắc quả A La Hán với Tuệ Phân Tích. Các Tỳ khưu câu hội nơi giảng đường, nêu lên

vấn đề này: “Tỳ khưu Ni Tóc Quăn không từng nghe thuyết pháp nhiều, thế mà cũng

đắc quả tối thượng của bậc xuất gia. Nghe nói, cô đã một mình đại chiến với tên cướp,

thắng được nó mới đến đây xuất gia...”.


Đức Bổn Sư đến hỏi:

- Nầy các Tỳ khưu, hôm nay các thầy ngồi đây thảo luận chuyện chi?

- Bạch Ngài, chuyện nầy...

Nghe vậy, Đức Bổn Sư giải thích:

- Nầy các Tỳ khưu, Pháp của ta thuyết, chớ có trắc lượng bằng số ít hay số

nhiều, thà thuyết một câu Pháp Cú còn hơn nói cả trăm câu vô ích. Vả lại, người thắng

được tất cả kẻ cướp không đáng gọi là anh hùng vô địch, chỉ có người thắng được

những kẻ cướp là phiền não ở nội tâm mới thật xứng danh vô địch.


Nói xong, Đức Bổn Sư thuyết pháp giải thêm và tóm tắt bằng hai bài kệ như sau:


102. “Yo ca gāthāsataṃ bhāse,Anatthapadasañhitā(1) ; Ekaṃ dhammapadaṃ seyyo, Yaṃ sutvā upasammati”.

​"Dầu nói trăm câu kệ

Nhưng không gì lợi ích,

Tốt hơn một câu pháp,

Nghe xong, được tịnh lạc."

103. “Yo sahassaṃ sahassena, Saṅgāme manuse jine; Ekañca jeyyamattānaṃ, Sa ve saṅgāmajuttamo”.

​"Dầu tại bãi chiến trường

Thắng ngàn ngàn quân địch,

Tự thắng mình tốt hơn,

Thật chiến thắng tối thượng."



42 lượt xem0 bình luận

Bài đăng gần đây

Xem tất cả

Comments


bottom of page