top of page

Tích Truyện Kinh Pháp Cú 157 - BỒ ĐỀ VƯƠNG TỬ

Đã cập nhật: 1 ngày trước



“Attānañce piyaṃ jaññā, Rakkheyya naṃ surakkhitaṃ, Tiṇṇam aññataraṃ yāmaṃ, Paṭijaggeyya paṇḍito”.

"Nếu biết yêu tự ngã,

Phải khéo bảo vệ mình,

Người trí trong ba canh,

Phải luôn luôn tỉnh thức."


Kệ Pháp Cú này, Đức Thế Tôn thuyết, khi ngự tại Bhesakaḷāvana, đề cập đến đề cập đến Hoàng Tử Bodhi (Bồ Đề).


Tương truyển rằng: Hoàng tử Bodhi cho xây toà Phi lâu có tên là Kokanada

(Hồng Liên), lâu đài này không giống như các lâu đài khác, nó dường như nổi trên hư

không.


Khi mới khởi công, Hoàng tử Bodhi hỏi ông thợ mộc kỳ tài rằng:


- Ngươi có từng xây dựng toàn Phi lâu nầy cho ai chưa hay đây là công trình đầu

tiên của ngươi vậy?

- Tâu Bệ hạ! Đây là công trình đầu tiên của hạ thần!


Hoàng tử suy nghĩ: “Nếu người thợ mộc này xây dựng toà Phi lâu xong, ta sẽ hạ

sát hắn ngay, nếu không y sẽ xây dựng toà Phi lâu khác cho nhiều người, thì lâu đài

của ta sẽ chẳng có gì là độc đáo cả. Ta sẽ cho móc mắt y, hay sẽ cho chặt cả tay chân

y. Như thế gã sẽ chẳng có dịp xây dựng Phi lâu cho bất cứ ai khác”.


Hoàng tử Bodhi tỏ thật ý mình cho Công tử con Đại thần Sañjīvaka (Xanh Chi

Vá Ká) là bạn tâm đắc của mình. Công tử suy nghĩ: “Chắc chắn Hoàng tử sẽ hạ sát

người thợ mộc kỳ tài này, người có tài nghệ như thế thật hiếm, ta không nên để cho y

bị chết oan uổng như thế được. Ta sẽ báo cho y biết”.


Công Tử đến thăm người thợ mộc và hỏi:


- Công việc xây dựng toà Phi lâu của ông đã xong chưa?

- Thưa đã xong cả rồi!

- Nếu thế, ông hãy lo bảo vệ lấy mình đi! Hoàng tử Bodhi sẽ sát hại ông khi toà

Phi lâu hoàn tất đấy!



Người thợ mộc vô cùng kinh hãi, nghĩ thầm: “May thật! Ta được tin này thật

may mắn”. Ông tạ ơn vị Công tử rằng:


- Mang ơn Công tử đã có lòng tốt báo tin cho tôi được biết, tôi sẽ có cách làm

điều lợi ích nên làm!


Khi Hoàng tử Bodhi đến hỏi người thợ mộc rằng:


- Này khanh, Phi lâu của Trẫm khanh xây dựng đã xong chưa?

- Thưa Bệ hạ, chưa xong, còn dở dang nhiều chuyện lắm!

- Còn công việc gì dở dang đâu?

- Tâu Bệ hạ, sau đây, hạ thần sẽ chỉ ra bây giờ. Xin Bệ hạ truyền lệnh cho đem

thêm những gỗ súc.

- Gỗ súc gì?

- Tâu Bệ hạ, những gỗ tầm bộng (không có lõi) thật khô.


Hoàng tử Bodhi cho người mang gỗ đến theo yêu cầu của người thợ. Bấy giờ

người thợ mộc nói với Hoàng tử Bodhi rằng:


- Tâu Bệ hạ! Từ hôm nay trở đi, Ngài không nên đến gần hạ thần. Bởi vì công

việc này phức tạp, rắc rối lắm sợ e có người ở một bên quấy rầy thì khó xong. Vậy

nên, hạ thần xin Bệ hạ cho phép vợ hạ thần đến giờ sẽ mang cơm đến mà thôi.


Ông Hoàng chấp nhận ngay:


- Lành thay!


Ông thợ mộc vào trong một gian phòng, ngồi xuống, đẽo những gỗ súc, đóng

thành cỗ xe, hình nhân điểu (chim linh) có đủ chỗ ngồi cho cả mình và vợ con. Khi

hoàn tất công trình, ông bảo vợ ông:


- Bà hãy bán hết đồ đạc trong nhà, rồi thâu vàng bạc để dành sẵn đi.


Bên ngoài khu biệt ốc, Hoàng tử Bodhi cho quân canh gác thật nghiêm ngặt,

canh phòng người thợ mộc bỏ trốn. Tuy nhiên, khi hoàn tất con chim máy rồi, người

thợ mộc bảo vợ rằng:


- Hôm nay, bà hãy về dắt hết mấy đứa trẻ lại đây!


Sau khi độ điểm tâm sáng, ông thợ mộc bảo vợ con vào ngồi trong bụng con

chim linh rồi theo lỗ trống cửa sổ mà thoát ra ngoài, bay đi lánh nạn.


Mặc kệ những tiếng kêu khóc của đám lính gác: “Tâu Bệ hạ, ông thợ mộc chạy

trốn”. Ông ta lái máy bay thẳng đến Tuyết Sơn, tìm nơi tốt đẹp hạ cánh. Người thợ

mộc đã kiến thiết một thành phố tại đó và được mệnh danh là Vua Chở Gỗ

(Kaṭṭhavāhana).


Về phần ông Hoàng, sau khi ông thợ mộc biệt tích, một mặt cho người thỉnh Đức

Bổn Sư đến dự lẽ khánh thành toà Phi lâu do mình kiến tạo, một mặt cho rải bốn loại

hương thơm như nghệ, hoa lài,v.v.. khắp toàn Phi lâu. Từ cổng ngõ bước vào, Đức

vua cho trải vải trắng mới tinh.



Người ta nói: Đức vua không có con cho nên đã trải tấm vải lót đường với ý

nghĩ: “Nếu số Trẫm có con trai hoặc con gái, chớ không đến nỗi tuyệt tự, thì xin cho

Đức Bổn Sư sẽ bước đi trên vải trải này!”.


Khi Bậc Đạo Sư ngự đến, Hoàng tử Bodhi đảnh lễ Ngài bằng cách ngũ thể đầu

địa, rước lấy cái bát Ngài và bạch rằng:


- Bạch Thế Tôn! Kính thỉnh Ngài vào cung.


Đức Bổn Sư không tiến bước dầu Hoàng tử Bodhi có thỉnh cầu đôi ba lượt, Đức

Thế Tôn vẫn đứng lặng yên, Ngài đưa mắt nhìn Trưởng lão Ānanda, hiểu ý Đức Thế

Tôn, Trưởng lão Ānanda bảo Hoàng tử Bodhi rằng:


- Tâu Bệ hạ, xin Ngài hãy cho cuốn tấm vải trắng ấy đi. Đức Thế Tôn không

muốn bước lên tấm vải trắng ấy, vì Đức Như Lai nhìn thấy được những gì sẽ phát

sanh!


Đức vua y lời, cho người cuốn tấm vải lại, xong rồi lại thỉnh Đức Thế Tôn ngự

vào cung, cúng dường cháo và bánh ngọt cho Ngài điểm tâm, đoạn ngồi xuống một

nơi phải lẽ, đảnh lễ Ngài và bạch rằng:


- Bạch Thế Tôn! Trẫm là người hộ độ Ngài, Trẫm là người Thiện nam đã có Quy

y Ngài ba lần rồi. Nghe nói lần thứ nhất khi con còn trong thai bào của mẫu thân, lần

thứ hai vào thời thanh thiếu niên và lần thứ ba khi Trẫm đến tuổi lớn khôn. Thế mà,

tại sao Ngài chẳng niệm tình bước đi trên tấm vải trắng tinh của Trẫm lót đường nơi

Phi lâu này?


- Tâu bệ hạ! Người đã suy nghĩ thế nào, khi người cho trải tấm vải trắng ấy?

- Bạch Thế Tôn! Con suy nghĩ rằng: “Nếu Trẫm được có con trai hoặc con gái

thì Bậc Đạo Sư sẽ ngự đi trên tấm vải của Trẫm lót đường”.

- Tâu bệ hạ! Hãy hiểu rằng vì sao Như Lai không bước lên tấm vải trắng ấy đi?

- Bạch Thế Tôn! Sao thế? Trẫm sẽ không bao giờ có con trai, con gái gì chăng?

- Thật như vậy, tâu Bệ hạ!

- Bạch Thế Tôn! Tại nguyên nhân nào vậy?

- Vì ngươi cùng vợ ngươi đã dễ duôi trong quá khứ.

- Bạch Thế Tôn! Trong thời nào vậy?


Tiếp đến, Đức Thế Tôn thuyết lên Túc Sanh về tiền nghiệp của Hoàng tử Bodhi

như sau:


Thuở quá khứ, có đoàn thương buôn hàng trăm người đi trên một thuyền buôn ra

biển. Khi chiếc thương thuyền ra giữa biển thì một cơn bão lớn nổi lên, đánh đắm con

thuyền, có hai vợ chồng người thương buôn nọ nhờ bám vào một tấm ván tàu, sóng

đánh tạt họ vào một đảo hoang nhỏ giữa biển nên được sống sót, kỳ dư đều chết dưới

lòng đại dương. Hoang đảo ấy có rất nhiều chim trú ngụ, khi hai vợ chồng đói thì họ

dùng trứng chim để ăn, khi trứng chim hết thì họ lại bắt lấy những con chim non mà

dùng, rồi đến các chim lớn. Cả hai vợ chồng đèu dùng trứng, chim non và chim lớn

suốt cả ba thời kỳ: Thiếu niên, trung niên và lão niên, cả ba thời kỳ ấy, hai vợ chồng

thương buôn ấy đều dễ duôi như thế. Sự không dễ duôi dù chỉ là một thời kỳ thôi cũng

không có. Lại nữa, trong hai người, nếu chỉ một người không dễ duôi, sự kiện này lại

không hề có.

 


Sau khi giải rõ tiền nghiệp của Đức vua, Bậc Đạo Sư kết luận rằng:


- Tâu Bệ hạ! Nếu như lúc bấy giờ, Bệ Hạ cùng với nương nương đã giữ mình

không dễ duôi, dù chỉ trong một thời kỳ, thì ắt hoàng nam hay công nữ sẽ sanh ra

trong một thời kỳ. Nếu như một trong hai người không buông lung thì tuỳ theo người

đó mà con trai hay con gái sẽ sanh lên. Tâu bệ hạ! Những ai biết nghĩ thương mình thì

trong ba thời kỳ phải lo giữ mình một cách chuyên cần. Bằng không được vậy thì

cũng phải ráng lo giữ mình cho được một thời kỳ.


Nói rồi, Đức Bổn Sư ngâm kệ rằng:


“Attānañce piyaṃ jaññā, Rakkheyya naṃ surakkhitaṃ, Tiṇṇam aññataraṃ yāmaṃ, Paṭijaggeyya paṇḍito”.

"Nếu biết yêu tự ngã,

Phải khéo bảo vệ mình,

Người trí trong ba canh,

Phải luôn luôn tỉnh thức."


77 lượt xem1 bình luận

Bài đăng gần đây

Xem tất cả

1 Comment


Guest
Jan 10, 2023

Biết ơn a Tuân đã chia sẻ những bài Pháp Cú, có luận giải. đọc xong tích chuyện mới hiểu hơn ý nghĩa của bài pháp. Vương CK3H

Like
bottom of page