top of page

Tích Truyện Kinh Pháp Cú 177 - ĐẠI THÍ VÔ SONG

Đã cập nhật: 1 ngày trước



“Na ve kadariyā devalokaṃ vajanti, Bālā have nappasaṃsanti dānaṃ; Dhīro ca dānaṃ anumodamāno, Teneva so hoti sukhī parattha”.

"Keo kiết không sanh thiên,

Kẻ ngu ghét bố thí,

Người trí thích bố thí,

Đời sau, được hưởng lạc."


Kệ ngôn Pháp cú này được Đức Thế Tôn thuyết lên, khi Ngài trú tại Jetavana, đề cập đến cuộc thi đại thí vô song của vua Pasenadi.


Tương truyền rằng: Một thời nọ, sau khi Đức Thế Tôn cùng chư Tỳ khưu đi du

hoá, rồi Ngài trở về trú tại Jetavana gần thành Sāvatthī. Bấy giờ, Đức vua Pasenadi đi

đến Tịnh xá, bạch thỉnh rằng:


- Bạch Thế Tôn! Xin thỉnh Đức Thế Tôn cùng chư Tăng ngụ đến Hoàng cung

của Trẫm thọ thực vào ngày mai.


Đức Thế Tôn im lặng nhận lời, Đức vua trở về Hoàng cung. Vào sáng hôm sau,

Ngài cho chuẩn bị mọi vật thực thượng vị để cúng dường, loan truyền trong thần dân

rằng:


- Hãy đến xem sự cúng dường của Vua Pasenadi Kosala.


Dân chúng tề tựu đến Hoàng cung, chứng kiến sự cúng dường của Đức vua. Rồi

đại chúng đi đến Tịnh xá bạch thỉnh Đức Thế Tôn cùng chư Tỳ khưu nhận lời thọ

thực vào ngày mai của thị dân Sāvatthī.


Vào sáng hôm sau, khi đã chuẩn bị đầy đủ mọi vật thí thượng vị, đại chúng đến

tâu với Đức vua rằng:


- Tâu bệ hạ! Xin thỉnh Bệ hạ ngự đến xem chúng thần cúng dường Đức Thế Tôn

và chư Tăng.


Sự cúng dường của thị dân hơn hẳn Đức vua ngày hôm trước. Khi Đức vua ngự

đến xem, thấy thế nghĩ rằng:


“Dân chúng cúng dường hơn cả ta rồi. Một vị Vua như ta không thể thua chúng

thần dân”.


Thế là, Đức vua bạch xin cúng dường Tăng chúng có Đức Phật là vị Thượng

Thủ vào ngày mai.


Đức vua lại cúng dường hơn thị dân Sāvatthī, cứ như thế cuộc tranh tài về thí sự

giữa thị dân và Đức vua kéo dài đến 6 lần. Đến lần thứ 7 thì chúng thị dân dốc tất cả

tài lực vào cuộc đại thí, cuộc cúng dường của thị dân vô cùng long trọng, không ai có

thể phàn nàn rằng: Trong cuộc đại thí này thiếu đi loại vật thực được chúng dân đem

đến cúng dường.


Đức vua kinh hoàng trước đức tin của thị dân, Ngài suy nghĩ:



- Nếu sự cúng dường của ta mà thua kém chúng dân thì ta còn mặt mũi nào làm

Chúa của họ được chứ.


Đức vua cứ băn khoăn, suy nghĩ tìm phương cách bố thí hơn thị dân Sāvatthī.


Bấy giờ, Hoàng Hậu Mallikā đi vào yết kiến Đức Vua, thấy Ngài đang đăm chiêu suy

nghĩ, bà hỏi rằng:


- Tâu Bệ Hạ! Vì sao Ngài ủ rũ như thế? Vì sao Long Thể của Bệ Hạ có vẻ rã

rượi như thế này?

- Này Hậu! Hậu chưa biết việc chi hay sao?

- Tâu Bệ Hạ! Thần thiếp nào biết được việc gì đâu?


Đức Vua tường thuật lại cuộc thi tài cúng dường giữa mình với thị dân, đã trải

qua 6 lần bất phân thắng bại cho Hoàng Hậu nghe tận tường. Bấy giờ, Hoàng Hậu tâu

rằng:


- Tâu Thánh thượng! Xin Ngài chớ nhọc tâm suy nghĩ nữa. Lẽ thường là vị Chúa

tất phải hơn chúng dân chứ. Ngài hãy nghe và biết như thế này đi, thần thiếp sẽ giúp

Bệ hạ thắng trong cuộc thí sự này.


Hoàng Hậu tâu với Đức Vua như thế, vì nàng muốn rằng sự cúng dường tối

thắng này do bà sắp xếp, sự cúng dường này là cuộc đại thí sự không một thí sự nào

có thể sánh bằng.


- Tâu Đại Vương! Xin Ngài hãy cho làm nhà Trai đường bằng cây quý, nền được

san bằng phẳng, mái nhà là cây mà phải là cây Sôla mới được. Trai thí đường này

rộng rãi, đủ chỗ cho Đức Thế Tôn cùng 500 vị Tỳ khưu ngồi theo thứ lớp cao thấp

được phân theo hạ lạp. Bên ngoài là sân rộng dành cho đại chúng. Hãy cho làm 500

cây lọng trắng, lọng che Đức Thế Tôn là lọng hai tầng, còn những vị Tỳ khưu là lọng

một tầng. Chọn 500 thớt tượng thuần hoá để cầm lọng che cho các Ngài. Cho làm từ 8

đến 10 chiếc thuyền vàng đặt giữa trai đường, trong thuyền ấy chứa đầy hương trầm

Chiên Đàn được tán nhuyễn, cho những nàng Công Nương đứng quanh thuyền,dùng

hoa sen xanh để rải hương thơm Chiên Đàn cúng dường Đức Phật và chư Tăng, cho

mỗi vị Công Nương đứng quạt hầu hai vị Tỳ khưu và rải hương hoa cúng dường khắp

hướng. Những vị Công Chúa trẻ tuổi sẽ mang vật thơm được tán nhuyễn đổ vào

thuyền. Mùi hương thơm sẽ toả thơm ngát ngôi trai thí đường ấy. Rồi Đại Vương cho

dâng những vật thực có đầy đủ hương vị tối thắng đến Đức Thế Tôn cùng chư Tăng.

Như thế, Bệ Hạ sẽ thắng cuộc vì thị dân làm sao có được voi thuần hoá, cũng không

thể có những Công Nương xinh đẹp trang điểm lộng lẫy phục vụ chư Tăng và Đức

Thế Tôn. Xin Thánh thượng hãy thực hiện như thế đi.


- Lành thay! Lành thay, này Ái Hậu.


Đức vua thực hiện y theo lời của Hoàng Hậu Mallikā, mọi việc tiến hành được

thuận lợi và tốt đẹp. Chỉ riêng về tượng chiến thì chỉ có được 499 con là thuần hoá, có

thể điều khiển voi dùng vòi quấn lọng hầu chư Tăng mà thôi. Đức vua bối rối, hỏi

Hoàng Hậu rằng:


- Này Hậu! Voi chiến thuần hoá chỉ có được 499 con thôi, thiếu mất một con,

vậy Trẫm phải xử trí ra sao bây giờ?



- Tâu Bệ Hạ, không có đủ 500 voi chiến sao?

- Này Hậu, tượng chiến thì có nhiều, nhưng tượng được thuần hoá rồi chỉ có 499

con thôi. Lại nữa, có con tượng rất hung dữ, e rằng nó sẽ nổi cơn hung bạo như cuồng

phong, làm hại đến chư Tỳ khưu.

- Tâu Bệ Hạ! Thần thiếp biết cách sắp xếp hung tượng ấy vào đâu rồi! Bệ Hạ hãy

cho hung tượng ấy đứng cầm lọng hầu Ngài Angulimāla đi.


Đức vua y theo lời của Hoàng Hậu Mallikā. Khi hung tượng cầm lọng đứng hầu

Trưởng lão Angulimāla thì nó trở nên hiền thục như đã từng được dày công huấn

luyện. Nó cúp đuôi vào hai chân sau, hai tai phe phẩy, đứng ôm lọng nhắm mắt che

cho Trưởng lão Angulimāla. Chúng thị dân trông thấy như thế, suy nghĩ rằng:


- Tượng này có tiếng là hung dữ bậc nhất, thế mà Trưởng lão Angulimāla chinh

phục được tượng hung hãn ấy.


Đức vua sau khi cúng dường vật thực thượng vị loại cứng loại mềm đến chư

Tăng rồi cung kính đảnh lễ Đức Thế Tôn và chư Tăng. Trải qua 7 ngày như thế, đến

ngày thứ 7 thì Đức vua bạch rằng:


- Bạch Thế Tôn! Trong cuộc đại thí vật trọng thể này, ngoài những vật bất hợp

lẽ, vật nào dâng cúng hợp pháp, Trẫm xin cúng dường tất cả đến Đức Thế Tôn và chư

Tỳ khưu Tăng.


Người ta bảo rằng: Trong cuộc đại thí ấy, Đức Vua đã tiêu hết 14 Koti tiền vàng

trong một ngày. Cả bốn vật là: lọng, bảo tọa, chân bát và bệ kê chân dành cho Đức

Phật và chư Tăng Tỳ khưu đều là những vật vô giá toàn bằng vàng ròng cả. Không

một ai có thể cúng dường thí vật tối thắng hơn cả Vua Pasenadi được và trong đời

Đức Phật hiện tiền (kể cả chư Phật quá khứ) các Ngài chỉ có một lần Đại thí vô song

mà thôi. Và cũng phải do người nữ sắp xếp (sự cúng dường ấy) đến Bậc Đạo Sư được

thành tựu viên mãn.


Đức vua Pasenadi có hai vị quan Đại Thần là Kāla và Junha. Vị Đại Thần Kāla

có sự suy nghĩ thấp kém rằng:


- Ôi! Sự tổn hại đã đến và vây Hoàng Tộc rồi, Đức vua đã bỏ ra 14 Koti tiền

vàng trong mỗi ngày cho đại thí này, cúng dường đến các vị Sa môn ấy, khi các vị ấy

chỉ có ăn rồi ngủ mà thôi. Công khố của Hoàng Tộc sẽ đi đến chỗ suy vong mất.

Hoàng Tộc sẽ có sự tổn hại như vầy rồi.


Riêng Đại Thần Junha thì hoan hỷ, nghĩ rằng:


- Sự cúng dường của Đức Vua thật là thù diệu và hy hữu, ngoài Ngài ra không

một ai có thể cúng dường thí vật cao thượng được như thế nữa. Đức Vua không chia

phần phước báu của mình đến các chúng sanh, việc như thế sẽ không hề có đến cho

Ngài đâu. Vậy ta hãy hoan hỷ với phước báu cao thượng của Đức Vua Pasenadi.


Khi Đức Thế Tôn cùng chư Tỳ khưu đã thọ thực xong, tay rời khỏi miệng bát, đã

ngăn vật thực. Đức vua đến nhận bát và lời phúc chúc tuỳ hỷ nơi Bậc Đạo Sư, Đức

Thế Tôn suy nghĩ:



- Đức vua cúng dường Đại thí như vầy, ví như dòng nước lớn được khai mở,

nhưng đại chúng hoan hỷ không nhỉ?


Ngài dùng trí quán xét, thấy được hai nguồn tư tưởng của hai vị Đại Thần, và

quán tiếp Ngài thấy rằng: “Nếu Như Lai tuỳ hỷ phước cho xứng đáng với phước báu

của Đức vua, thì Đại Thần Kāla sẽ vỡ tim, đầu bị bể thành bảy mảnh mà chết. Trái lại

Đại Thần Junha sẽ chứng đạt Dự Lưu Quả”.


Với tâm đại bi đối với Đại Thần Kāla, Ngài chỉ tuỳ hỷ phước bằng bốn kệ ngôn

ngắn, rồi từ nơi ngồi đứng dậy cùng Tăng chúng trở về Tịnh Xá. Khi về đến Jetavana,

chư Tỳ khưu hỏi Tỳ khưu Angulimāla rằng:


- Này Hiền giả! Hiền giả thấy con tượng hung dữ ấy đứng cầm lọng che cho

mình như thế, Hiền giả có hãi kinh chăng?

- Này chư Hiền! Tôi không có sự sợ hãi đó đâu.


Chư Tỳ khưu cho rằng Trưởng lão là người khoe Thượng Nhân Pháp, là đạo quả

A La Hán, nên trình bạch với Đức Thế Tôn rằng:


- Bạch Thế Tôn! Tỳ khưu Angulimāla đã nói điều phi chân, sai với ý của mình.

- Này các Tỳ Khưu! Angulimāla hằng không còn kinh sợ nữa, con của Như Lai

giống như Ngưu Vương giữa đàn bò, tức là đồng với Bậc Vô Lậu rồi.


Ngài thuyết lên kệ ngôn (trong phẩm Bà la môn) rằng:


“Ta nói rằng: Người dũng cảm, cao thượng, hùng dũng, người tầm cầu ân đức

lớn, người chiến thắng đặc biệt, người không rúng động, người đã rửa sạch (mọi ô

nhiễm) người đã giác ngộ, đó gọi là Bà la môn”.


Riêng Đức vua Pasenadi u sầu khi nghe Đức Thế Tôn chỉ tuỳ hỷ phước bằng bốn

câu kệ ngắn, rằng:


“Bậc Đạo Sư đã không tuỳ hỷ phước xứng đáng với sự cúng dường của ta, giữa

hội chúng Ngài chỉ thuyết lên có bốn câu kệ ngôn vắn tắt như thế, rồi từ chỗ ngồi

đứng dậy ra về. Có lẽ ta đã thất kính với Đức Đạo Sư, đã cúng dường bất xứng đến

Ngài rồi chăng? Có phải chăng ta đã làm cho Ngài không hoan hỷ. Lẽ ra Ngài sẽ tuỳ

hỷ phước xứng đáng với đại thí này rồi. Vì Ngài hằng tuỳ hỷ xứng đáng với những ai

hằng hạnh đại thí kia mà”.


Đức vua đi đến Tịnh Xá Jetavana, vào đảnh lễ Đức Thế Tôn, xong rồi bạch hỏi

Ngài rằng:


- Bạch Thế Tôn! Có phải Trẫm cúng dường vật không thích hợp chăng? Hay là

vật cúng dường của Trẫm không được thanh tịnh? Hoặc Trẫm chỉ cúng dường vật bất

xứng còn vật thích hợp lại không cúng dường?

- Tâu Đại Vương! Vì sao Đại Vương lại hỏi Như Lai như thế?

- Bạch Thế Tôn! Vì Trẫm thấy Ngài tuỳ hỷ phước đại thí chỉ bốn kệ ngôn ngắn.

- Này Đại Vương! Đại Vương đã cúng dường đại thí vật Vô Song. Đó là sự cúng

dường thí vật không sự cúng dường thí vật nào có thể so sánh được. Trong đời chư

Phật chỉ có một lần Vô Song Thí như thế thôi. Lẽ thường, đại thí như thế, người

thường khó làm.

 


- Nếu sự kiện là như thế, vì sao Đức Thế Tôn lại không phúc chúc cho xứng với

đại thí như thế.

- Này Đại Vương! Vì trong hội chúng của Đại Vương không được trong sạch.

- Bạch Thế Tôn! Vậy trong hội chúng có lầm lỗi chi thế?


Đức Thế Tôn thuật lại hai ý nghĩ của Đại Thần Kāla và Đại Thần Junha, rồi cho

Vua biết rằng với tâm đại bi mẫn đối với Kāla, nên Ngài chỉ chúc phước ngắn gọn

bằng bốn câu kệ mà thôi.


Được nghe như thế, Đức vua trở về Hoàng Cung cho đòi Đại Thần Kāla đến, hỏi

rằng:


- Này Kāla khanh! Được biết rằng khanh có ý nghĩ như thế, như thế phải chăng?

- Tâu Đại Vương! Có thật như thế.

- Này khanh! Ta và Hoàng Tộc đâu có dùng tài sản của khanh hay của gia tộc

khanh để cúng dường, Trẫm cũng không có làm điều chi khiến khanh buồn phiền cả.

Vậy thì, tài sản nào mà Trẫm đã ban cho khanh, khanh hãy mang theo đi, khanh hãy

rời khỏi Vương Quốc của Trẫm.


Đức vua sau khi tẩn xuất Đại Thần Kāla ra khỏi Vương quốc rồi, Ngài cho gọi

Junha đến phán hỏi rằng:


- Được nghe rằng khanh có được ý nghĩ như thế phải chăng?

- Tâu bệ hạ! Vâng.

- Lành thay! Lành thay, Trẫm rất hài lòng về khanh, Trẫm sẽ ban cho khanh ngôi

vị Quốc Vương trong 7 ngày, khanh toàn quyền xuất cửa kho ra hành thí hạnh như

Trẫm đã làm.


Đức vua Pasenadi giao vương quốc cho Đại Thần Junha trị vì 7 ngày. Rồi Đức

vua đến trình lên Đức Thế Tôn việc làm của mình, bạch rằng: “Bạch Thế Tôn! Xin

Ngài hãy nhìn thấy hậu quả xấu của kẻ cuồng si kia, y đã khinh thường sự tín thí của

Trẫm cúng dường như thế đấy”.


Đức Đạo Sư phán rằng:


- Thật vậy, này Đại Vương! Kẻ ngu không hoan hỷ với thí hạnh của kẻ khác, là

người sẽ nhận lấy khổ cảnh sau này. Còn Bậc Đại trí có sự hoan hỷ thí hạnh của kẻ

khác nên nhận được thiên giới sau này vậy.


Rồi Ngài thuyết lên kệ ngôn rằng:


“Na ve kadariyā devalokaṃ vajanti, Bālā have nappasaṃsanti dānaṃ; Dhīro ca dānaṃ anumodamāno, Teneva so hoti sukhī parattha”.

"Keo kiết không sanh thiên,

Kẻ ngu ghét bố thí,

Người trí thích bố thí,

Đời sau, được hưởng lạc."


45 lượt xem0 bình luận

Bài đăng gần đây

Xem tất cả

Comments


bottom of page